Cấp cứu là việc làm khi mọi thứ đã hỏng. Phòng ngừa là việc làm để không bao giờ phải cấp cứu. Bài này là danh sách rà soát cụ thể theo từng khu vực trong nhà — dành cho một buổi chiều rảnh, không phải để đọc rồi để đó.
Nhà tắm
- Đổ hết nước trong chậu, thau, xô sau khi dùng và úp ngược lại.
- Đậy nắp bồn cầu, tốt nhất có chốt khoá nếu nhà có trẻ nhỏ.
- Đóng cửa nhà tắm khi không dùng.
- Không bao giờ để trẻ nhỏ trong bồn tắm một mình, dù chỉ vài giây để đi lấy khăn.
- Lắp aptomat chống giật cho khu vực này.
- Bình nóng lạnh phải được nối đất và kiểm tra định kỳ.
- Bình nóng lạnh dùng gas không được lắp trong nhà tắm kín — phải có ống thoát khí ra ngoài.
- Sàn chống trượt hoặc thảm chống trượt.
Khu chứa nước
- Đậy kín bể nước, lu, giếng bằng nắp chắc, có khoá nếu được.
- Kiểm tra nắp bể nước trên mái có chắc không.
- Xả hết nước hồ bơi phao sau khi dùng.
- Rào quanh ao, hồ, bể trong khuôn viên.
- Để sẵn một cây sào dài và một can nhựa rỗng buộc dây gần ao, hồ.
- Thùng chứa nước mưa phải có nắp.
Bếp
- Bếp gas cần cửa thoáng khi nấu lâu.
- Ngọn lửa chuyển vàng cam thay vì xanh là dấu hiệu cháy không hoàn toàn — cần kiểm tra.
- Khoá van gas sau khi nấu.
- Kiểm tra dây dẫn gas định kỳ, thay khi nứt.
- Không dùng bếp gas để sưởi ấm phòng.
- Bình chữa cháy mini để ở chỗ dễ với, ai cũng biết dùng.
- Không để tay cầm xoong chảo chìa ra ngoài mép bếp.
- Nồi nước sôi, phích nước để xa mép bàn và ngoài tầm với của trẻ.
Phòng ngủ
- Lắp đầu báo khói, kiểm tra pin mỗi vài tháng.
- Không đốt than, củi, bếp nướng trong phòng để sưởi — kể cả khi mở hé cửa.
- Không dùng máy phát điện trong nhà khi mất điện.
- Kiểm tra ổ điện, dây điện không quá tải.
- Không sạc điện thoại, xe điện qua đêm ngay cạnh chỗ ngủ.
- Có ít nhất hai lối thoát cho mỗi phòng.
Chỗ ngủ của trẻ sơ sinh
- Cho trẻ nằm ngửa khi ngủ.
- Nệm chắc, phẳng, vừa khít với thành cũi.
- Không gối cao, không chăn dày, không thú bông, không đệm chắn quanh cũi.
- Không cho trẻ ngủ trên ghế sofa hoặc chỗ có khe kẹt.
- Cẩn trọng khi ngủ chung giường với trẻ, đặc biệt khi người lớn mệt hoặc đã uống rượu.
- Không quấn quá chặt, không trùm kín mặt.
Sân và khu ngoài trời
- Xô, chậu, thùng để úp ngược khi không dùng.
- Hố công trình, hố ga phải được đậy hoặc rào.
- Bể cá, hòn non bộ có nắp hoặc rào nếu nhà có trẻ nhỏ.
- Sau mưa, kiểm tra các chỗ đọng nước.
- Máy phát điện đặt ngoài trời, cách xa cửa sổ và cửa ra vào.
Hầm, giếng, bể phốt
- Đậy kín và khoá.
- Dán biển cảnh báo.
- Không bao giờ xuống một mình, kể cả để kiểm tra nhanh.
- Thông khí trước khi xuống và luôn có người ở trên.
- Nếu có việc phải xuống, thuê đơn vị có thiết bị chuyên dụng.
Thiết bị an toàn nên có
- Đầu báo khói — cho khu vực ngủ và hành lang.
- Đầu báo khí CO — cho nhà dùng gas, bình nóng lạnh gas, nhà kín gió.
- Bình chữa cháy mini — bếp và cạnh cửa ra vào.
- Aptomat chống giật.
- Thang dây hoặc búa phá kính cho nhà cao tầng.
- Bộ sơ cứu gia đình có màng chắn thổi ngạt.
Lồng sắt và chuồng cọp
Rất nhiều nhà Việt Nam hàn kín ban công và cửa sổ để chống trộm. Đây là nguyên nhân trực tiếp khiến nhiều gia đình không thoát được khi cháy. Nếu nhà bạn có lồng sắt, hãy làm một cửa thoát mở được từ bên trong, và để chìa khoá ở một chỗ cố định mà cả nhà đều biết.
Kế hoạch thoát hiểm của gia đình
- Vẽ sơ đồ nhà, đánh dấu hai lối ra cho mỗi phòng.
- Chọn một điểm tập trung ngoài nhà.
- Phân công: ai bế trẻ nhỏ, ai dìu người già.
- Tập thử một lần, kể cả ban đêm.
- Dạy trẻ: ra ngoài rồi thì không quay lại.
Theo từng giai đoạn của trẻ
- Biết lật: rà soát chỗ ngủ, bỏ gối chăn thừa.
- Biết bò: rà soát sàn nhà, ổ điện thấp, vật nhỏ.
- Biết đi: rà soát xô chậu, cửa nhà tắm, cầu thang.
- Biết trèo: rà soát lại toàn bộ — mọi thứ để trên cao giờ đã trong tầm với.
Rà soát theo tầm nhìn của trẻ
Cách kiểm tra thực tế nhất là ngồi xổm xuống bằng chiều cao của trẻ và bò một vòng quanh nhà. Những gì bạn thấy và với tới được chính là những gì trẻ thấy và với tới được — và danh sách đó thường dài hơn bạn tưởng rất nhiều.
Tóm lại
Đổ hết nước trong xô chậu, đậy kín bể và giếng, lắp đầu báo khói và đầu báo khí CO, mở một cửa thoát trên lồng sắt, và tập thoát hiểm một lần với cả nhà. Một buổi chiều rà soát đổi lấy việc không bao giờ phải dùng tới các bài còn lại trong chuyên mục này.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không có hồ bơi thì có cần lo đuối nước không?
Có. Phần lớn ca đuối nước ở trẻ nhỏ xảy ra tại nhà, trong xô, chậu, bồn tắm, lu nước hoặc bể cá. Chỉ cần vài centimet nước là đủ với trẻ ngã úp mặt xuống.
Đầu báo khói có cần thiết không?
Rất cần, đặc biệt cho khu vực ngủ, vì phần lớn tử vong do cháy xảy ra ban đêm khi mọi người đang ngủ và không ngửi thấy khói. Đây là thiết bị rẻ và lắp đơn giản.
Đầu báo khí CO có khác đầu báo khói không?
Khác hẳn. Đầu báo khói phát hiện hạt khói, còn đầu báo khí CO phát hiện khí không màu không mùi sinh ra từ đốt cháy không hoàn toàn. Nhà dùng gas hoặc bình nóng lạnh gas nên có cả hai.
Bao lâu nên rà soát lại nhà một lần?
Mỗi năm một lần cho toàn bộ, và mỗi khi trẻ bước sang giai đoạn mới — biết lật, biết bò, biết đi, biết trèo. Mỗi cột mốc đó mở ra một nhóm nguy cơ hoàn toàn mới.