Cứu đuối an toàn: đừng nhảy xuống nếu bạn không chắc

Trong thống kê đuối nước ở Việt Nam, có một mô típ lặp lại tới mức đau lòng: một người ngã xuống nước, người thứ hai nhảy xuống cứu, rồi người thứ ba. Cuối cùng cả nhóm không ai lên được. Người đi cứu thường là người biết bơi — và chính vì biết bơi nên họ không lường trước điều gì sẽ xảy ra.

Vì sao người biết bơi vẫn chết đuối khi đi cứu

Người đang đuối nước không hành xử như người bơi bình thường. Bản năng sinh tồn khiến họ:

• Bám chặt vào bất cứ thứ gì chạm được, kể cả đầu và vai người cứu.
• Trèo lên người cứu để đưa miệng lên khỏi mặt nước.
• Có sức mạnh bất thường, rất khó gỡ ra.
• Không nghe và không làm theo lời nói.

Kết quả là người cứu bị dìm xuống, mất hơi, và hai người cùng chìm. Đây không phải chuyện hiếm — đây là kịch bản phổ biến nhất.

Thứ tự ưu tiên: với — ném — chèo — bơi

Đây là nguyên tắc được dạy trong mọi khoá cứu hộ trên thế giới, và nó xếp theo mức an toàn cho người cứu.

Một: với

Nếu nạn nhân ở gần bờ, đừng xuống nước.

• Nằm sấp trên bờ để hạ thấp trọng tâm, đừng đứng.
• Đưa ra sào tre, cành cây, mái chèo, gậy, cán chổi.
• Không có vật dài thì đưa áo, khăn, dây thắt lưng.
• Bám chắc vào vật cố định hoặc nhờ người giữ chân bạn.
• Kéo từ từ, đừng giật mạnh.

Hai: ném

Nếu nạn nhân ở xa hơn tầm với, ném cho họ thứ nổi được.

• Phao cứu sinh, áo phao.
• Can nhựa rỗng có vặn nắp — vật nổi hiệu quả và có sẵn ở hầu hết nhà nông thôn.
• Chai nhựa lớn buộc túm vài cái.
• Thùng xốp, tấm xốp.
• Ruột xe bơm căng.
• Ba lô rỗng đóng kín.

Buộc dây vào vật ném nếu có, để kéo nạn nhân vào bờ sau khi họ đã bám được.

Ba: chèo

Nếu có thuyền, ghe, xuồng hoặc bất cứ vật nổi lớn nào, hãy tiếp cận bằng phương tiện đó. Đưa mái chèo hoặc dây cho nạn nhân bám ở mạn thuyền, không kéo họ trèo lên ngay giữa dòng vì thuyền có thể lật.

Bốn: bơi — lựa chọn cuối cùng

Chỉ bơi ra cứu nếu bạn là người bơi rất giỏi, đã được huấn luyện, và điều kiện nước cho phép. Ngay cả khi đó:

• Mang theo vật nổi để đẩy tới cho nạn nhân bám.
• Tiếp cận từ phía sau lưng nạn nhân.
• Đưa vật nổi ra trước, giữ khoảng cách với tay nạn nhân.
• Nếu bị bám chặt, lặn xuống — bản năng sẽ khiến nạn nhân buông ra để tìm mặt nước.
• Không bao giờ bơi ra một mình mà không có ai trên bờ biết.

Trước khi làm bất cứ điều gì: gọi người

Hô to gọi người xung quanh và gọi 115 ngay từ đầu. Ở bãi biển và hồ bơi, gọi nhân viên cứu hộ — họ có thiết bị và được huấn luyện. Việc gọi mất vài giây và có thể thay đổi hoàn toàn kết quả.

Khi chính bạn bị đuối nước

• Giữ bình tĩnh — hoảng loạn làm bạn mất hơi nhanh gấp nhiều lần.
• Thả nổi ngửa, đầu ngả ra sau, tay chân dang nhẹ.
• Thở chậm và đều khi mặt trên mặt nước.
• Không cố bơi vào bờ khi đã mệt — nổi và chờ người tới.
• Giơ một tay lên vẫy khi có người nhìn thấy.

Dòng chảy xa bờ

Ở bãi biển, dòng chảy xa bờ là nguyên nhân hàng đầu gây đuối nước. Đó là dải nước chảy ngược ra khơi, thường nhìn thấy được là vùng nước lặng hơn, đục hơn, ít sóng bạc đầu hơn hai bên.

• Đừng bơi ngược vào bờ — bạn sẽ kiệt sức trước khi thắng được dòng.
• Bơi song song với bờ cho tới khi thoát khỏi dải dòng chảy.
• Sau đó mới bơi chéo vào bờ.
• Nếu không bơi được, thả nổi và ra hiệu cầu cứu.

Cứu đuối ở sông, suối, kênh

Nước sông đục nên không nhìn thấy đáy và không đoán được độ sâu. Dòng chảy có thể mạnh hơn nhiều so với vẻ ngoài. Ở kênh mương bê tông, bờ trơn và dốc đứng khiến người dưới nước không leo lên được dù rất gần bờ. Ở những nơi này, tuyệt đối ưu tiên với và ném.

Cứu đuối trong mùa lũ

Nước lũ chảy xiết và mang theo rác, cành cây, dây điện đứt. Không ai nên xuống nước lũ để cứu người nếu không có phương tiện và huấn luyện. Hãy gọi lực lượng cứu hộ và trong lúc chờ, tìm cách đưa vật nổi có buộc dây ra cho nạn nhân.

Ngay sau khi đưa được nạn nhân lên bờ

1. Đặt nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, xa mép nước.
2. Lay gọi, nhìn ngực mười giây.
3. Không đáp ứng và không thở bình thường: thổi 5 hơi rồi hồi sức theo chu kỳ.
4. Còn thở nhưng lơ mơ: đặt nằm nghiêng an toàn, giữ ấm.
5. Không xốc nước, không dốc ngược.
6. Gọi 115 và đưa đi viện kể cả khi nạn nhân tỉnh táo.

Chuẩn bị cho nơi có nước gần nhà

• Để sẵn một cây sào dài và một can nhựa rỗng buộc dây gần ao, hồ, bể nước.
• Dạy trẻ lớn: thấy người đuối nước thì gọi người lớn, không tự nhảy xuống.
• Rào ao hồ trong khuôn viên nhà.
• Cắm biển cảnh báo ở chỗ nước sâu, nước xoáy.
• Cho trẻ học bơi và học cả kỹ năng nổi, không chỉ kỹ năng bơi nhanh.

Tóm lại

Với, ném, chèo, rồi mới bơi. Người cứu an toàn thì mới cứu được người. Gọi 115 ngay từ đầu, và nếu buộc phải xuống nước, luôn mang theo vật nổi và tiếp cận từ phía sau lưng nạn nhân.

Câu hỏi thường gặp