Một người biết ép tim có thể cứu một mạng. Một trường học hoặc một nhà máy nơi ai cũng biết ép tim thì thay đổi hẳn xác suất: ở bất kỳ điểm nào trong toà nhà, luôn có người biết việc ở gần.
Bài này dành cho người muốn đề xuất và triển khai việc đó ở tổ chức của mình.
Vì sao tổ chức là nơi hiệu quả nhất
- Nhiều người ở cùng một chỗ trong nhiều giờ mỗi ngày.
- Có sẵn cơ chế tổ chức huấn luyện.
- Có ngân sách cho thiết bị an toàn.
- Có thể xây quy trình và diễn tập.
- Kỹ năng lan ra gia đình của từng người.
Trong trường học
Nhóm cần huấn luyện trước:
- Nhân viên y tế học đường.
- Giáo viên thể dục.
- Giáo viên mầm non và tiểu học.
- Bảo vệ và nhân viên bếp ăn.
- Giáo viên chủ nhiệm.
Dạy học sinh:
- Học sinh cấp hai trở lên học được kỹ thuật ép tim đầy đủ.
- Học sinh tiểu học học được: gọi 115, nói địa chỉ, gọi người lớn, không tự xuống nước cứu bạn.
- Đưa vào giờ ngoại khoá hoặc sinh hoạt lớp, mỗi năm một lần.
- Dùng mô hình thật, chia nhóm nhỏ.
Ở nhiều nước, hồi sinh tim phổi là nội dung bắt buộc trong trường phổ thông, và kết quả là cả một thế hệ dám ra tay.
Vị trí đặt AED trong trường
- Gần phòng y tế.
- Gần sân thể dục hoặc nhà thi đấu.
- Gần bể bơi nếu có.
- Đánh dấu trên sơ đồ thoát hiểm.
- Thông báo vị trí cho toàn trường, kể cả học sinh.
Trong doanh nghiệp và nhà máy
Bắt đầu từ nhóm cố định tại chỗ:
- Bảo vệ, lễ tân — luôn có mặt và thường là người tới hiện trường đầu tiên.
- Y tế cơ quan.
- Tổ trưởng các bộ phận.
- Nhân viên an toàn lao động.
Sau đó mở rộng dần cho toàn bộ nhân viên, mỗi đợt một bộ phận.
Quy trình ứng phó — viết ngắn thôi
Một trang, dán ở nơi dễ thấy, không để trong tập tài liệu dày.
- Ai gọi 115 và đọc địa chỉ cơ quan.
- Ai bắt đầu ép tim.
- Máy AED ở đâu, ai đi lấy.
- Ai xuống mở cổng và dẫn xe cấp cứu vào.
- Ai giữ thang máy.
- Ai thông báo cho gia đình nạn nhân.
- Ai lập biên bản sự việc sau đó.
Diễn tập
Quy trình trên giấy chỉ thành phản xạ khi được diễn thử. Mỗi năm một lần, dựng một tình huống giả định và chạy thử toàn bộ chuỗi: từ lúc phát hiện tới lúc "xe cấp cứu" tới. Ghi lại chỗ nào vướng và sửa quy trình.
Những vấn đề hay lộ ra khi diễn tập: cổng khoá không ai có chìa, tủ AED bị chắn bởi thùng hàng, không ai nhớ địa chỉ chính xác của cơ quan, thang máy không giữ được.
Đề xuất với lãnh đạo thế nào
- Trình bày bằng con số: bao nhiêu nhân viên, bao nhiêu người ở mỗi ca, thời gian xe cấp cứu tới trung bình.
- Nêu chi phí cụ thể: một buổi huấn luyện, một máy AED, chi phí bảo trì mỗi năm.
- Gắn với quy định an toàn lao động mà đơn vị vốn phải tuân thủ.
- Đề xuất làm thí điểm một bộ phận trước.
- Nhấn mạnh lợi ích lan toả: nhân viên mang kỹ năng về gia đình.
Những nơi rất nên có
- Nhà máy, công trường.
- Trung tâm thương mại, siêu thị.
- Khách sạn, nhà hàng lớn.
- Phòng tập, bể bơi, sân thể thao.
- Bến xe, nhà ga, sân bay.
- Chung cư — ban quản lý và tổ bảo vệ.
- Chợ, khu phố đông dân.
Trong chung cư
- Đặt AED ở sảnh chính nơi bảo vệ trực 24 giờ.
- Huấn luyện tổ bảo vệ — họ là người tới đầu tiên.
- Thông báo vị trí máy tới toàn bộ cư dân qua bảng tin và nhóm liên lạc.
- Tổ chức một buổi hướng dẫn ngắn cho cư dân quan tâm, cuối tuần.
- Ghi rõ trong nội quy ai được lấy máy — câu trả lời nên là: bất kỳ ai.
Giữ cho việc này không thành hình thức
- Bắt buộc có mô hình thực hành, không chấp nhận lớp chỉ chiếu slide.
- Kiểm tra AED hàng tháng và ghi vào bảng theo dõi treo cạnh tủ.
- Nhắc lại vị trí máy trong mỗi buổi định hướng nhân viên mới.
- Diễn tập thật, không diễn tập trên giấy.
- Sau mỗi sự cố thật, họp rút kinh nghiệm và cập nhật quy trình.
Hiệu ứng lan toả
Mỗi người được huấn luyện ở cơ quan sẽ mang kỹ năng đó về nhà, về quê, về nhóm bạn. Một buổi huấn luyện cho năm mươi nhân viên không dừng ở năm mươi người — nó chạm tới hàng trăm người khác qua những cuộc trò chuyện trong bữa cơm.
Tóm lại
Huấn luyện nhóm cố định tại chỗ trước, viết quy trình một trang dán nơi dễ thấy, đặt AED ở chỗ ai cũng biết và không khoá, rồi diễn tập mỗi năm. Trường học nên dạy học sinh từ cấp hai. Và cách chắc chắn nhất để việc này không thành hình thức là bảo đảm mọi người được đặt tay lên mô hình thật.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh mấy tuổi thì học được ép tim?
Học sinh cấp hai trở lên hoàn toàn học được kỹ thuật ép tim. Trẻ nhỏ hơn học được việc gọi cấp cứu, nói địa chỉ và gọi người lớn — những việc cũng rất quan trọng.
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?
Từ một buổi huấn luyện cho nhóm cố định tại chỗ: bảo vệ, lễ tân, y tế cơ quan, tổ trưởng các bộ phận. Sau đó mở rộng dần và xây quy trình ghi rõ ai làm gì.
Có nhất thiết phải mua máy AED không?
Không bắt buộc nhưng rất đáng cân nhắc với nơi đông người hoặc có nguy cơ cao. Quan trọng là nếu mua thì phải đặt ở nơi ai cũng biết, không khoá kỹ, và có người biết dùng.
Làm sao để việc huấn luyện không thành hình thức?
Bảo đảm có mô hình để mọi người thực hành thật, diễn tập ít nhất mỗi năm một lần, và ghi quy trình ngắn gọn dán ở nơi dễ thấy thay vì để trong tập tài liệu.