Tình huống đặc biệt khi dùng AED: nước, lông ngực, máy tạo nhịp, trẻ em

Trong tài liệu hướng dẫn, quy trình dùng AED gọn gàng bốn bước. Trong thực tế, nạn nhân nằm trên sàn ướt, mặc áo len, đeo dây chuyền, có sẹo mổ tim, hoặc là một đứa trẻ. Bài này đi qua từng tình huống với một nguyên tắc xuyên suốt: xử lý nhanh rồi làm tiếp, đừng biến nó thành lý do trì hoãn.

Nạn nhân ướt

Hay gặp ở bể bơi, bờ biển, ngoài trời mưa, hoặc người vã mồ hôi nhiều.

• Kéo nạn nhân ra khỏi vũng nước, lên bề mặt khô.
• Lau khô vùng ngực bằng khăn trong hộp AED hoặc bất cứ vải khô nào.
• Không cần lau khô toàn thân — chỉ cần vùng dán miếng điện.
• Mưa nhẹ không ngăn được việc dùng máy; chỉ cần ngực chỗ dán khô.

Nước trên da tạo đường dẫn điện tắt: dòng điện chạy vòng qua bề mặt thay vì xuyên qua tim.

Nền kim loại

Nếu nạn nhân nằm trên sàn kim loại, tấm tôn hoặc bậc thang sắt, tốt nhất là di chuyển sang bề mặt khác nếu làm được nhanh. Nếu không, vẫn dùng máy — chỉ cần chắc rằng không ai đang chạm vào nạn nhân hoặc vào bề mặt kim loại đó khi sốc.

Lông ngực rậm

Miếng điện không dính được vào da thì tín hiệu kém và dòng điện không truyền tốt. Máy thường báo "kiểm tra miếng điện".

1. Dùng dao cạo trong hộp AED cạo nhanh hai vùng sẽ dán.
2. Nếu không có dao cạo, dán miếng điện xuống rồi giật mạnh ra — lông sẽ dính theo — rồi dán miếng dự phòng.
3. Không cạo cả ngực, chỉ cạo hai vùng cần thiết.

Trang sức và kim loại trên người

• Dây chuyền, vòng cổ: gạt sang bên hoặc tháo nếu nằm ngay vị trí dán.
• Khuyên áo ngực có gọng kim loại: bỏ hoặc kéo lên khỏi vùng dán.
• Khuyên rốn, xỏ khuyên trên ngực: dán tránh ra vài centimet.
• Không cần tháo nhẫn, đồng hồ, khuyên tai.

Miếng dán thuốc trên ngực

Nhiều người dùng miếng dán thuốc điều trị bệnh tim, giảm đau hoặc cai thuốc lá. Miếng dán nằm dưới điện cực có thể cản dòng điện và gây bỏng da.

• Gỡ miếng dán ra bằng găng tay.
• Lau sạch vùng da đó.
• Dán miếng điện lên.

Máy tạo nhịp hoặc máy khử rung cấy dưới da

Bạn sẽ sờ thấy một khối cứng nhỏ bằng hộp diêm dưới da vùng ngực trên, thường bên trái, kèm vết sẹo mổ.

• Dán miếng điện cách khối đó vài centimet, không đè lên.
• Có thể chuyển sang cách dán trước ngực và sau lưng nếu vướng.
• Máy cấy dưới da đôi khi tự phóng điện; nếu bạn cảm nhận thấy rung nhẹ khi chạm vào nạn nhân, điều đó không nguy hiểm cho bạn.
• Không vì thấy máy cấy mà ngại dùng AED.

Trẻ em và trẻ sơ sinh

• Có miếng điện trẻ em hoặc chế độ trẻ em: dùng loại đó, dán theo hình vẽ.
• Chỉ có miếng người lớn: vẫn dùng. Dán một miếng giữa ngực và một miếng giữa lưng để hai miếng không chạm nhau.
• Với trẻ, ép tim và thổi ngạt vẫn là phần quan trọng nhất — AED là phần bổ sung.
• Không trì hoãn hồi sức để đi tìm miếng điện đúng cỡ.

Phụ nữ có thai

Không có lý do gì để ngần ngại. Cách tốt nhất để cứu thai là cứu người mẹ. Quy trình AED không thay đổi. Hãy gọi 115 và nói rõ nạn nhân đang mang thai cùng tuổi thai — điều này quyết định đội cấp cứu chuẩn bị gì.

Người rất gầy hoặc rất béo

• Rất gầy: vẫn dán theo hình vẽ; nếu hai miếng gần chạm nhau, dịch miếng dưới ra phía nách hơn.
• Rất béo: miết chắc để miếng dính phẳng, có thể cần nâng nếp da lên để dán vào vùng phẳng.
• Với ngực lớn, dán miếng dưới ở vùng sườn bên trái, phía dưới và ngoài bầu ngực, không dán lên mô tuyến vú.

Nạn nhân có chấn thương ngực

Nếu có vết thương hở, dán tránh vết thương. Nếu ngực biến dạng nhiều do chấn thương, vẫn tiến hành theo hướng dẫn của máy. Không có phương án thay thế tốt hơn tại chỗ.

Trong xe hoặc nơi chật hẹp

Đưa nạn nhân ra ngoài trước. Không dùng AED khi nạn nhân còn trên ghế xe hoặc ở tư thế mà bạn không thể ép tim ngay sau cú sốc.

Ngoài trời nắng gắt hoặc lạnh

Nhiệt độ khắc nghiệt có thể ảnh hưởng tới máy, nhưng đây không phải lý do để không dùng. Cứ tiến hành và làm theo hướng dẫn; nếu máy báo lỗi, tiếp tục ép tim.

Nguyên tắc chung cho mọi tình huống lạ

1. Xử lý trong vài giây, không phải vài phút.
2. Người khác tiếp tục ép tim trong lúc bạn xử lý.
3. Khi phân vân, cứ dán theo hình vẽ trên miếng điện.
4. Máy trục trặc không bao giờ là lý do dừng ép tim.

Tóm lại

Ướt thì lau khô vùng ngực, lông rậm thì cạo nhanh, máy cấy thì dán tránh ra, trẻ em thì dán trước ngực sau lưng. Mọi tình huống đặc biệt đều có cách xử lý trong vài giây — và không tình huống nào trong số đó là lý do để không dùng máy.

Câu hỏi thường gặp