Phần lớn các ca ngừng tim ngoài bệnh viện xảy ra ở nhà, nhưng số xảy ra nơi công cộng lại là nhóm có cơ hội sống cao nhất — vì có nhiều người ở đó, và vì nhiều nơi công cộng có sẵn máy khử rung. Điều kiện đã có; cái thiếu thường là tổ chức.
Ba mươi giây đầu tiên
- Nhìn quanh cho an toàn: xe cộ, điện, nước, đám đông xô đẩy.
- Lay gọi, nhìn ngực mười giây.
- Chỉ đích danh và giao việc cho ba người: gọi 115, tìm máy khử rung, giữ trật tự.
- Bắt đầu ép tim.
An toàn hiện trường theo từng nơi
- Trên đường phố: cần người cảnh giới hai đầu, bật đèn khẩn cấp của xe gần đó nếu có. Nếu nạn nhân nằm giữa lòng đường mà không thể cảnh giới an toàn, di chuyển vào lề trước.
- Gần dây điện, tủ điện: không chạm vào nạn nhân cho tới khi chắc chắn đã ngắt điện.
- Bể bơi, bờ sông: đưa nạn nhân lên chỗ khô ráo, lau khô vùng ngực trước khi dùng máy khử rung.
- Nơi có khói, khí lạ: đưa ra chỗ thoáng trước khi làm bất cứ việc gì.
Tìm máy khử rung
Máy khử rung tự động thường được đặt ở nơi dễ thấy trong các toà nhà lớn.
- Sân bay, nhà ga, bến xe lớn.
- Trung tâm thương mại, siêu thị lớn.
- Toà nhà văn phòng, khách sạn.
- Sân vận động, phòng tập, bể bơi.
- Trường học lớn, bệnh viện, phòng khám.
Cách nhanh nhất không phải tự đi tìm mà là hỏi nhân viên tại chỗ: bảo vệ, lễ tân, nhân viên quầy. Họ biết chỗ và có chìa khoá nếu tủ khoá.
Biến người xem thành người giúp
Đám đông vây quanh là chuyện không tránh được. Thay vì cố xua họ đi, hãy phân việc.
- "Anh áo xanh, gọi 115 ngay, bật loa ngoài."
- "Chị kia, chạy vào quầy hỏi máy khử rung AED."
- "Ba người đằng sau, đứng vòng lại quay lưng vào, che cho bác ấy."
- "Anh này, ra đầu đường đón xe cấp cứu và dẫn vào đây."
- "Ai biết bác này thì cho tôi biết bác có bệnh gì."
Riêng tư của nạn nhân
Bộc lộ ngực là bắt buộc để ép đúng vị trí và dán miếng điện. Cách dung hoà: nhờ người đứng vòng che chắn, phủ áo khoác lên phần không cần thiết, và nhắc mọi người không quay phim. Nhưng thứ tự ưu tiên không đổi — cứu mạng trước.
Người quay phim
Đừng mất thời gian tranh cãi hay yêu cầu xoá. Giao việc cho họ là cách hiệu quả nhất: người đang cầm điện thoại chính là người thích hợp nhất để gọi 115. Chuyển họ từ vai người xem sang vai người tham gia thường có kết quả ngay.
Trên phương tiện công cộng
- Xe buýt: báo tài xế dừng ở nơi an toàn và gọi cấp cứu; đặt nạn nhân xuống sàn lối đi hoặc đưa xuống vỉa hè nếu rộng rãi hơn.
- Tàu hoả, tàu điện: báo nhân viên toa; họ có quy trình liên lạc với ga kế tiếp.
- Máy bay: báo tiếp viên ngay; tổ bay có bộ cấp cứu, thường có máy khử rung, và có kênh liên lạc với bác sĩ mặt đất.
- Taxi, xe riêng: đưa nạn nhân ra khỏi xe, đặt xuống mặt phẳng cứng.
Tại nơi làm việc
Nhà máy và văn phòng nên có sẵn quy ước: ai gọi cấp cứu, máy khử rung để đâu, lối nào cho cáng vào, ai xuống mở cổng. Một buổi diễn tập ngắn mỗi năm biến quy ước trên giấy thành phản xạ của cả nhóm.
Tại trường học
Trẻ em chứng kiến là chuyện có thật và cần được tính đến. Nhờ một giáo viên đưa các em ra khỏi khu vực, đồng thời giữ lại những em có thể cung cấp thông tin. Sau sự việc, nhà trường nên nói chuyện với các em thay vì để im.
Khi đội cấp cứu tới
- Tiếp tục ép cho tới khi họ yêu cầu dừng.
- Báo ngắn gọn: giờ phát hiện, giờ bắt đầu ép, đã sốc điện mấy lần, nạn nhân có bệnh gì nếu biết.
- Lùi ra tạo không gian nhưng đứng gần để trả lời.
- Giúp mở đường cho cáng, giữ thang máy.
Sau khi mọi chuyện kết thúc
Người vừa ép tim cho một người lạ thường về nhà mang theo cảm giác nặng nề. Hãy kể lại cho ai đó nghe, và nhớ rằng bạn đã cho người đó cơ hội duy nhất mà họ có. Nếu cảm giác kéo dài nhiều tuần và ảnh hưởng giấc ngủ, tìm hỗ trợ tâm lý là việc hợp lý chứ không phải yếu đuối.
Nếu bạn không dám tự ép
Vẫn còn rất nhiều việc quan trọng dành cho bạn: gọi 115 và giữ máy, chạy đi lấy máy khử rung, cảnh giới giao thông, đón xe cấp cứu, giữ trật tự, tìm người thân của nạn nhân. Một nhóm phối hợp tốt cứu người hiệu quả hơn một cá nhân giỏi làm mọi thứ.
Tóm lại
Ở nơi công cộng, lợi thế lớn nhất là có người và có thể có máy khử rung. Hãy chỉ đích danh mà giao việc, cử người đi hỏi máy ngay từ đầu, và giữ cho việc ép tim liên tục trong khi mọi thứ khác diễn ra xung quanh.
Câu hỏi thường gặp
Ở nơi công cộng thì tìm máy khử rung thế nào?
Hỏi ngay nhân viên bảo vệ, lễ tân hoặc quầy thông tin — nhiều toà nhà lớn, sân bay và trung tâm thương mại có trang bị. Hãy cử một người đi hỏi trong khi bạn vẫn ép tim liên tục.
Làm sao giữ riêng tư cho nạn nhân?
Nhờ vài người đứng thành vòng quay lưng vào nạn nhân để che chắn, dùng áo khoác che phần không cần thiết. Nhưng không vì riêng tư mà trì hoãn việc bộc lộ ngực để ép và dán miếng điện.
Trên xe buýt hoặc tàu thì làm gì?
Báo tài xế hoặc nhân viên dừng ở nơi an toàn và gọi cấp cứu, đưa nạn nhân xuống sàn nơi rộng nhất, rồi ép tim. Nếu phải chờ, đừng dừng ép trong lúc phương tiện đang di chuyển tới điểm đón.
Người xung quanh quay phim thì làm sao?
Đừng mất thời gian tranh cãi. Hãy giao việc cho họ — nhờ gọi 115, nhờ đi tìm máy khử rung, nhờ đứng che chắn. Chuyển người quan sát thành người tham gia là cách xử lý hiệu quả nhất.