Ép tim là công việc nặng. Trong các buổi tập, gần như ai cũng bất ngờ khi thấy mình thở dốc chỉ sau hai phút trên mô hình. Thực tế còn khắc nghiệt hơn vì có thêm căng thẳng, quỳ trên nền cứng và cảm xúc.
Điều đáng nói không phải là bạn mệt, mà là chất lượng ép giảm trước khi bạn kịp nhận ra mình mệt.
Chuyện gì xảy ra sau hai phút
- Độ sâu ép nông dần, thường là nông đi mà người ép vẫn tin là mình đang ép mạnh.
- Nhịp chậm lại.
- Người ép bắt đầu tì tay giữa các nhịp, khiến ngực không nảy lên hoàn toàn.
- Tư thế xô lệch, khuỷu bắt đầu gập.
Đây là lý do khuyến cáo đổi người mỗi hai phút, kể cả khi người đang ép khẳng định vẫn còn sức.
Cách đổi ca gọn
- Người thay ca quỳ sẵn ở phía đối diện, ngang vai nạn nhân, tay đã ở tư thế chuẩn bị.
- Người đang ép đếm to để cả hai cùng biết nhịp.
- Báo trước: "đổi sau năm nhịp — một, hai, ba, bốn, năm."
- Người cũ nhấc tay, người mới đặt tay xuống ngay và ép tiếp không nghỉ.
- Người vừa nghỉ lùi ra, lấy hơi, chuẩn bị cho ca sau.
Toàn bộ quá trình nên dưới năm giây. Nếu mất mười lăm giây để hai người sắp xếp chỗ ngồi thì lợi ích của việc đổi ca bị triệt tiêu.
Vì sao thời gian dừng lại đắt đến vậy
Mỗi nhịp ép xây dựng dần áp lực trong lòng mạch để đẩy máu tới não. Khi bạn dừng, áp lực đó tụt xuống gần như tức thì, và phải nhiều nhịp sau mới gây dựng lại được. Một lần dừng mười giây không chỉ mất mười giây — nó còn làm hỏng hiệu quả của những nhịp ép ngay sau đó.
Ai làm gì khi có ba người
- Người một: ép tim.
- Người hai: quỳ sẵn phía đối diện, sẵn sàng đổi ca, kiêm bấm giờ.
- Người ba: giữ điện thoại với tổng đài, đi tìm máy khử rung, đón xe cấp cứu.
Nếu đông hơn nữa, phân thêm người cảnh giới giao thông, người che chắn, người gọi thân nhân.
Đếm to — thói quen nhỏ, giá trị lớn
Đếm thành tiếng làm được ba việc cùng lúc: giữ nhịp cho chính bạn, cho người thay ca biết khi nào vào, và cho những người xung quanh thấy rằng có người đang chỉ huy tình huống. Trong đám đông đang hoảng, một giọng đếm đều đặn có tác dụng trấn an rất rõ.
Bấm giờ thế nào cho tiện
Không cần đồng hồ bấm giây. Cách thực dụng: mỗi chu kỳ hai phút xấp xỉ 200–240 nhịp ép. Đếm theo nhóm mười, sau khoảng hai mươi nhóm thì đổi. Hoặc để người thứ ba nhìn đồng hồ điện thoại và hô "đổi".
Đổi ca quanh máy khử rung
Khi máy khử rung yêu cầu dừng ép để phân tích nhịp hoặc để sốc điện, đó là thời điểm lý tưởng để đổi người — bạn tận dụng khoảng dừng bắt buộc thay vì tạo thêm một khoảng dừng mới. Ngay sau cú sốc, người mới ép tiếp lập tức.
Khi người thay ca chưa biết làm
Đừng để việc này ngăn bạn đổi ca. Hướng dẫn bằng hai câu thật ngắn trong lúc vẫn đang ép:
- "Đặt gót tay vào đây, tay kia chồng lên."
- "Khuỷu thẳng, vai trên tay, ép mạnh theo nhịp tôi đếm."
Rồi đổi, và bạn đứng cạnh đếm cho họ. Một người khoẻ ép chưa chuẩn vẫn hơn một người kiệt sức ép đúng kỹ thuật trong tưởng tượng.
Nếu chỉ có một mình
- Ép liên tục, chấp nhận sẽ chậm dần.
- Đổi tư thế quỳ để đỡ tê chân mà không nhấc tay.
- Thở đều theo nhịp đếm, đừng nín thở.
- Gọi to nhờ người, chỉ đích danh: "Anh mặc áo trắng, lại đây giúp tôi."
- Nhớ rằng ép chậm hơn vẫn tốt hơn nhiều so với dừng hẳn.
Dấu hiệu bạn cần đổi ngay dù chưa đủ hai phút
- Tay run, không giữ được nhịp đều.
- Thở dốc tới mức không đếm to được nữa.
- Khuỷu tay bắt đầu gập mà không sửa lại được.
- Có người nhắc rằng bạn đang ép chậm hoặc nông.
Chuẩn bị trước cho nơi đông người
Ở trường học, nhà máy, toà nhà văn phòng, việc có sẵn một quy ước nhóm rất đáng làm: ai gọi cấp cứu, ai lấy máy khử rung, ai xuống đón xe, ai ép tim. Tập một lần trong buổi huấn luyện an toàn là đủ để lần thật không ai đứng nhìn nhau.
Sau khi bàn giao cho đội cấp cứu
Đừng bỏ đi ngay. Ở lại báo lại ba mốc: giờ phát hiện nạn nhân, giờ bắt đầu ép, và đã đổi ca mấy lần. Nếu đã dùng máy khử rung, cho biết máy đã sốc mấy lần. Những con số này giúp bác sĩ ước lượng thời gian não thiếu oxy.
Tóm lại
Đổi ca mỗi hai phút, đổi trong dưới năm giây, người thay ca quỳ sẵn trước khi tới lượt. Đếm to để giữ nhịp và để phối hợp. Và nếu chỉ có một mình, đừng dừng — chậm lại còn hơn ngừng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao phải đổi người khi chưa thấy mệt?
Vì chất lượng ép giảm dần trước khi bạn cảm thấy mệt: độ sâu nông đi và nhịp chậm lại mà người ép không tự nhận ra. Đổi ca đều đặn mỗi hai phút giữ cho mỗi nhịp ép đều có giá trị.
Đổi ca mất bao lâu là chấp nhận được?
Dưới năm giây. Người thay ca nên quỳ sẵn ở phía đối diện, đặt tay xuống ngay khi người cũ nhấc tay lên. Mọi việc chuẩn bị phải làm xong trước khi nhịp cuối cùng kết thúc.
Chỉ có một mình thì làm sao?
Cứ ép tiếp và chấp nhận rằng bạn sẽ chậm dần. Ép chậm hơn vẫn hơn dừng hẳn. Hãy gọi to nhờ người đi ngang qua, chỉ đích danh một người cụ thể thay vì kêu chung chung.
Người thay ca chưa biết ép thì sao?
Vẫn để họ thay. Hướng dẫn bằng hai câu ngắn: đặt tay giữa ngực, ép mạnh theo nhịp tôi đếm. Người chưa quen ép bằng tay còn khoẻ vẫn tốt hơn người đã kiệt sức ép bằng ý chí.