Thổi ngạt là phần khiến nhiều người ngần ngại nhất trong hồi sinh tim phổi, và cũng là phần bị làm sai nhiều nhất. Điều đáng nói là phần lớn lỗi không nằm ở động tác thổi, mà nằm ở bước trước đó: đường thở chưa được mở.
Nếu đường thở đóng, bạn có thổi mạnh đến đâu thì khí cũng chỉ vào dạ dày.
Khi nào cần thổi ngạt
- Bạn đã được đào tạo và sẵn sàng làm.
- Nguyên nhân ngừng tim là thiếu oxy: đuối nước, ngạt, hóc dị vật, ngộ độc khí.
- Nạn nhân là trẻ em hoặc trẻ sơ sinh.
- Ngừng tim đã kéo dài trước khi bạn tới.
Nếu bạn chưa được đào tạo hoặc không muốn thổi, hãy ép tim liên tục. Đó là lựa chọn chính thức và hiệu quả với người lớn ngừng tim đột ngột.
Bước một: mở đường thở
Khi một người bất tỉnh nằm ngửa, lưỡi tụt về phía sau và bịt kín đường thở. Đây là lý do phải mở đường thở trước mọi thao tác hô hấp.
- Đặt một bàn tay lên trán nạn nhân, ấn nhẹ để đầu ngửa ra sau.
- Đặt hai ngón tay của tay còn lại dưới phần xương của cằm, nâng cằm lên.
- Không ấn vào phần mềm dưới cằm — làm vậy có thể đẩy lưỡi lên và bịt thêm đường thở.
- Nhìn nhanh vào miệng, lấy ra dị vật nếu nhìn thấy rõ. Không mò sâu.
Nếu nghi chấn thương cột sống cổ
Với nạn nhân ngã cao, tai nạn giao thông hoặc lặn cắm đầu, hạn chế ngửa đầu — thay vào đó dùng cách nâng góc hàm dưới lên mà giữ đầu thẳng. Nhưng nếu bạn không làm được kỹ thuật này, đừng bỏ mở đường thở: đường thở thông vẫn là ưu tiên cao hơn.
Bước hai: thổi
- Giữ nguyên tư thế ngửa đầu nâng cằm.
- Bịt kín hai cánh mũi bằng ngón cái và ngón trỏ của bàn tay đang đặt trên trán.
- Hít vào bình thường, không hít thật sâu.
- Áp miệng bạn kín quanh miệng nạn nhân.
- Thổi đều trong khoảng một giây, mắt nhìn lồng ngực.
- Ngẩng lên, buông mũi, để khí thoát ra.
- Thổi hơi thứ hai theo cùng cách.
Thước đo duy nhất: ngực có nhô lên không
Không đo bằng cảm giác mạnh yếu, không đo bằng lượng hơi. Chỉ một chỉ dấu: lồng ngực nhô lên như khi người ta hít vào bình thường. Đó là bằng chứng khí đã vào phổi.
Vì sao không được thổi quá mạnh
Thổi quá mạnh hoặc quá nhanh làm áp lực vượt ngưỡng mở của thực quản, khí tràn vào dạ dày. Hậu quả:
- Dạ dày căng đẩy cơ hoành lên, phổi khó nở ra.
- Nạn nhân dễ nôn, nguy cơ sặc chất nôn vào phổi.
- Bạn tốn sức mà oxy không tới nơi cần tới.
Chu kỳ 30 ép 2 thổi
Ở người lớn, mỗi chu kỳ gồm 30 nhịp ép rồi 2 lần thổi. Hai hơi thổi phải xong trong vòng khoảng mười giây, rồi quay lại ép ngay. Gián đoạn càng ngắn càng tốt.
Nếu hai hơi đầu không vào được, đừng cố thổi lần thứ ba, thứ tư — quay lại ép tim ngay và chỉnh tư thế ở chu kỳ sau.
Khi ngực không nhô lên
- Đầu chưa ngửa đủ — chỉnh lại tư thế ngửa đầu nâng cằm.
- Mũi chưa bịt kín — khí thoát ra đằng mũi.
- Miệng chưa áp kín — khí thoát ra quanh mép.
- Có dị vật trong miệng — nhìn và lấy ra nếu thấy rõ.
- Đường thở tắc ở sâu — ép tim vẫn là việc chính, vì lực ép cũng tạo áp lực trong lồng ngực.
Thổi ngạt miệng qua mũi
Dùng khi miệng nạn nhân bị thương, không há được, hoặc bạn không áp kín được. Cách làm: ngửa đầu nâng cằm, khép miệng nạn nhân lại, áp miệng bạn kín quanh mũi và thổi. Khi để thở ra, mở miệng nạn nhân cho khí thoát.
Nạn nhân có răng giả
Nếu răng giả còn chắc tại chỗ, để nguyên — nó giúp giữ hình dạng miệng cho bạn áp kín. Chỉ lấy ra khi nó lỏng lẻo và có nguy cơ rơi vào họng.
Dụng cụ bảo vệ
- Màng chắn miệng — miếng nhựa mỏng có van một chiều, gấp gọn bằng ví tiền.
- Mặt nạ bỏ túi — úp kín mũi miệng, dễ áp kín hơn, có van một chiều.
Cả hai đều rẻ và nên có trong bộ sơ cứu gia đình, trên xe và trong túi xách. Nhưng không có sẵn thì đừng đi tìm — ép tim liên tục là lựa chọn thay thế hợp lệ.
Nếu nạn nhân nôn
Nghiêng nhanh đầu và người nạn nhân sang một bên, lau sạch miệng, rồi lật lại và tiếp tục. Sau đó cân nhắc chuyển sang ép tim liên tục nếu bạn thấy không thể thổi được nữa — điều đó hoàn toàn chấp nhận được.
Hai người phối hợp
Một người ép, một người thổi. Người thổi nên quỳ ở phía đầu nạn nhân, giữ sẵn tư thế mở đường thở để hai hơi thổi diễn ra ngay khi nhịp ép thứ 30 kết thúc. Đổi vai mỗi hai phút để giữ chất lượng ép.
Thổi ngạt khi có mặt nạ oxy hoặc bóng bóp
Nếu đội cấp cứu đã tới và đưa cho bạn bóng bóp, họ sẽ hướng dẫn cách dùng. Nguyên tắc vẫn giống: bóp vừa đủ thấy ngực nhô lên, không bóp mạnh và nhanh.
Điều cần nhớ về thứ tự ưu tiên
Ép tim quan trọng hơn thổi ngạt trong hầu hết tình huống ngừng tim ở người lớn. Nếu phải chọn một, chọn ép tim. Thổi ngạt là phần cộng thêm có giá trị — không phải điều kiện bắt buộc để bắt đầu.
Tóm lại
Mở đường thở trước, bịt mũi, thổi một giây vừa đủ thấy ngực nhô lên, rồi quay lại ép ngay. Thổi quá mạnh gây hại. Và nếu không thổi được vì bất cứ lý do gì, hãy ép tim liên tục — đó vẫn là cứu người.
Câu hỏi thường gặp
Thổi mạnh hay nhẹ thì đúng?
Thổi vừa đủ để thấy lồng ngực nhô lên, mỗi hơi kéo dài khoảng một giây. Thổi quá mạnh hoặc quá nhanh đẩy khí vào dạ dày, gây nôn và làm giảm hiệu quả ép tim.
Tỉ lệ ép tim và thổi ngạt là bao nhiêu?
Ở người lớn, chu kỳ chuẩn là 30 nhịp ép rồi 2 lần thổi, lặp lại liên tục. Nếu bạn chưa được đào tạo hoặc không muốn thổi, hãy ép tim liên tục — cách đó vẫn được khuyến cáo.
Thổi mà ngực không nhô lên thì sao?
Thường là do đường thở chưa mở đủ hoặc miệng chưa kín. Hãy chỉnh lại tư thế ngửa đầu nâng cằm, kiểm tra đã bịt kín mũi chưa, nhìn xem có dị vật trong miệng không, rồi thổi lại. Đừng thổi quá hai lần liên tiếp mà bỏ ép tim.
Có cần dụng cụ gì không?
Màng chắn miệng hoặc mặt nạ một chiều giúp bạn yên tâm hơn và nên có trong bộ sơ cứu. Nhưng nếu không có sẵn ngay, đừng đi tìm — hãy ép tim liên tục thay vì để nạn nhân chờ.