Toàn bộ việc dùng AED gói gọn trong bốn động tác: bật máy, dán hai miếng điện, tránh xa, bấm nút. Máy lo phần còn lại. Bài này đi qua từng bước với những chi tiết thực tế mà video hướng dẫn thường bỏ qua.
Trước khi máy tới
Trong lúc người khác đi lấy máy, bạn tiếp tục ép tim. Đừng dừng lại chờ. Nếu có người thứ ba, nhờ họ bộc lộ ngực nạn nhân và lau khô để khi máy tới là dán được ngay.
Bước một: bật máy
- Một số máy bật bằng nút nguồn, một số tự bật khi mở nắp.
- Đặt máy cạnh đầu hoặc cạnh vai nạn nhân, phía bạn thuận tay.
- Bật ngay khi cầm máy tới, đừng chờ dán xong mới bật — máy cần vài giây khởi động và bắt đầu hướng dẫn.
- Từ lúc này, làm đúng theo giọng nói của máy.
Bước hai: chuẩn bị ngực nạn nhân
- Bộc lộ ngực hoàn toàn — cởi hoặc cắt áo bằng kéo trong hộp. Áo lót có gọng kim loại cũng phải bỏ hoặc kéo lên.
- Lau khô nếu ngực ướt — mồ hôi, nước bể bơi, nước mưa. Điện sẽ chạy trên bề mặt ướt thay vì qua tim.
- Cạo lông nếu lông ngực quá rậm khiến miếng điện không dính. Có dao cạo trong hộp.
- Gỡ miếng dán thuốc trên ngực nếu có, lau sạch chỗ đó.
Người khác nên tiếp tục ép tim trong lúc bạn làm những việc này.
Bước ba: dán miếng điện
Mỗi miếng điện có hình vẽ chỉ vị trí. Hãy nhìn hình, đừng nhớ theo trí nhớ.
- Miếng thứ nhất: ngực trên bên phải, ngay dưới xương đòn, sát cạnh xương ức.
- Miếng thứ hai: vùng sườn bên trái, dưới và hơi ra ngoài so với núm vú, khoảng ngang nách.
Ý tưởng là dòng điện đi chéo qua quả tim. Dán phẳng, miết chắc cho toàn bộ mép dính vào da.
Bước bốn: để máy phân tích
- Máy sẽ nói "đang phân tích nhịp tim, không chạm vào nạn nhân".
- Ngừng ép tim, buông tay ra.
- Nói to "tránh xa" và nhìn quanh xác nhận không ai chạm vào nạn nhân.
- Quá trình này chỉ mất vài giây.
Bước năm: sốc hoặc không
Nếu máy báo có chỉ định sốc:
- Máy nạp điện, thường kêu tiếng rít tăng dần.
- Nói to "tránh xa!" một lần nữa và nhìn từ đầu tới chân nạn nhân.
- Bấm nút sốc khi máy yêu cầu, hoặc chờ máy tự sốc nếu là loại tự động hoàn toàn.
- Ép tim lại ngay lập tức sau cú sốc.
Nếu máy báo không có chỉ định sốc:
- Ép tim lại ngay.
- Giữ nguyên miếng điện trên ngực.
- Máy sẽ tự phân tích lại sau khoảng hai phút.
Vì sao phải ép tim lại ngay sau sốc
Ngay sau cú sốc, tim thường chưa bơm máu hiệu quả dù nhịp điện đã trở lại. Nếu bạn đứng chờ xem nạn nhân có tỉnh không, bạn đang lãng phí khoảng thời gian mà máu cần chảy nhất. Hãy đặt tay xuống và ép ngay, đừng chờ.
Chu kỳ hai phút
Sau khi sốc hoặc sau khi máy báo không cần sốc, bạn ép tim khoảng hai phút rồi máy sẽ tự yêu cầu phân tích lại. Chu kỳ này lặp lại cho tới khi đội cấp cứu tới. Tận dụng mỗi lần máy phân tích để đổi người ép — đó là khoảng dừng bắt buộc, không phải khoảng dừng thêm.
Đừng gỡ miếng điện ra
Sau cú sốc, giữ nguyên miếng điện và giữ máy bật. Máy tiếp tục theo dõi nhịp và sẽ báo nếu cần sốc lần nữa. Gỡ ra là mất khả năng theo dõi đó, và dán lại tốn thời gian.
Khi nạn nhân tỉnh lại
- Dừng ép tim.
- Giữ nguyên miếng điện và để máy bật.
- Đặt nằm nghiêng an toàn nếu nạn nhân thở bình thường nhưng chưa tỉnh hẳn.
- Ở lại theo dõi sát — nạn nhân có thể ngừng tim trở lại.
- Chờ đội cấp cứu, đừng để nạn nhân tự đứng dậy đi lại.
Nói to từng bước
Trong lúc làm, hãy nói to những gì bạn đang làm: "đang dán miếng điện", "tránh xa", "sốc xong, ép lại". Việc này giữ cho nhóm phối hợp, tránh người nào đó vô tình chạm vào nạn nhân đúng lúc máy phóng điện.
Nếu máy báo lỗi
- "Kiểm tra miếng điện" — miếng chưa dính chắc, miết lại; ngực có thể còn ướt hoặc nhiều lông.
- Máy không bật — kiểm tra nắp đã mở hẳn chưa; nếu pin hỏng thì bỏ máy đó và tiếp tục ép tim.
- Miếng điện đã hết hạn — vẫn thử dùng, vì lựa chọn thay thế là không có gì.
Trong mọi trường hợp, máy trục trặc không phải lý do để dừng ép tim.
Ghi nhớ để bàn giao
Khi đội cấp cứu tới, cho họ biết máy đã sốc mấy lần và bạn bắt đầu ép từ khi nào. Nhiều máy lưu lại dữ liệu và có thể chuyển cho bệnh viện — hãy nói với nhân viên y tế rằng máy đã được dùng.
Tóm lại
Bật máy, bộc lộ và lau khô ngực, dán hai miếng theo hình vẽ, tránh xa khi máy phân tích, bấm nút khi máy bảo, rồi ép tim lại ngay. Toàn bộ phần khó đã nằm trong máy — phần của bạn là làm theo và không ngừng ép.
Câu hỏi thường gặp
Dán hai miếng điện ở đâu?
Một miếng dán dưới xương đòn bên phải, sát cạnh xương ức; miếng còn lại dán ở vùng sườn bên trái, dưới và hơi lệch ra ngoài so với núm vú. Trên mỗi miếng đều có hình vẽ chỉ rõ vị trí.
Trong lúc máy phân tích có được chạm vào nạn nhân không?
Không. Chạm vào có thể làm nhiễu tín hiệu và khiến máy phân tích sai. Hãy buông tay, nói to "tránh xa" và nhìn quanh xác nhận không ai chạm vào nạn nhân.
Sau khi sốc thì làm gì?
Ép tim lại ngay lập tức, không dừng để xem nạn nhân có tỉnh không. Máy sẽ tự phân tích lại sau khoảng hai phút và báo cho bạn biết bước tiếp theo.
Máy báo không có chỉ định sốc thì sao?
Tiếp tục ép tim ngay. Điều đó không có nghĩa là nạn nhân đã ổn — nó chỉ có nghĩa là nhịp hiện tại không thuộc loại đáp ứng với sốc điện. Giữ nguyên miếng điện trên ngực và để máy theo dõi tiếp.