Đây là bài cuối của chuyên mục, và nó là bài ngắn gọn nhất — vì mục đích của nó là để bạn chép lại thành một tờ giấy dán lên tủ lạnh.
Lý do rất thực tế: trong lúc hoảng, không ai mở điện thoại tìm bài viết. Người ta chạy tới chỗ quen thuộc và nhìn. Một tờ giấy ở đúng chỗ đó có giá trị hơn toàn bộ những gì bạn đã đọc mà không ghi lại.
Phần một: thông tin cố định
- CẤP CỨU: 115 · Cứu hoả: 114 · Công an: 113
- Địa chỉ nhà: (ghi đầy đủ, kèm mốc dễ tìm)
- Số điện thoại người nhà: (theo thứ tự gọi)
- Bác sĩ điều trị: (tên và số)
- Bệnh viện gần nhất có cấp cứu tim mạch:
- Người trong nhà có bệnh gì, uống thuốc gì, dị ứng gì
Phần hai: người lớn bất tỉnh
- Nhìn quanh cho an toàn.
- Lay vai, gọi to. Nhìn ngực 10 giây.
- Không đáp ứng, không thở bình thường (kể cả thở ngáp):
- Gọi 115, bật loa ngoài.
- Nhờ người đi lấy máy khử rung AED.
- Cởi áo, đặt gót tay giữa ngực, tay kia chồng lên.
- Ép mạnh, ép nhanh, đừng ngừng. Sâu 5cm, 100–120 nhịp/phút.
- Đổi người mỗi 2 phút.
- Có AED: bật máy, dán theo hình, làm theo giọng nói, sốc xong ép lại ngay.
Phần ba: trẻ em bất tỉnh
- Lay gọi. Nhìn ngực 10 giây.
- Không đáp ứng, không thở bình thường:
- Thổi 5 hơi trước (trẻ sơ sinh: trùm cả mũi và miệng, thổi bằng khí trong má).
- Rồi 30 lần ép, 2 lần thổi, lặp lại.
- Ép sâu 1/3 lồng ngực. Trẻ sơ sinh: 2 ngón tay.
- Một mình: hồi sức 2 phút rồi gọi 115.
Phần bốn: hóc nghẹn
- Còn ho được → để ho, đứng cạnh theo dõi.
- Không ra tiếng, tím dần:
- Người lớn và trẻ trên 1 tuổi: 5 lần vỗ lưng — 5 lần ép bụng, xen kẽ.
- Trẻ dưới 1 tuổi: 5 lần vỗ lưng — 5 lần ấn ngực, xen kẽ. Không ép bụng.
- Mất ý thức → đặt xuống, gọi 115, hồi sức.
- Không móc họng mò dị vật.
Phần năm: co giật
- Đặt xuống chỗ an toàn, dọn vật cứng, lót mềm dưới đầu.
- Nghiêng đầu sang bên.
- KHÔNG nhét gì vào miệng. KHÔNG ghìm tay chân.
- Nhìn đồng hồ tính giờ.
- Quá 5 phút, hoặc cơn đầu tiên, hoặc sau cơn không thở bình thường → gọi 115.
Phần sáu: đuối nước
- Đưa lên chỗ khô, đặt nằm ngửa.
- Không thở bình thường → thổi 5 hơi rồi 30 ép 2 thổi.
- KHÔNG xốc nước. KHÔNG dốc ngược.
- Giữ ấm. Đi viện kể cả khi đã tỉnh.
Phần bảy: điện giật
- NGẮT ĐIỆN TRƯỚC KHI CHẠM VÀO.
- Không ngắt được: dùng vật khô không dẫn điện (cán chổi gỗ) gạt ra.
- Sau đó kiểm tra và hồi sức như trên.
- Sét đánh: chạm vào an toàn, hồi sức ngay.
Phần tám: gọi 115 nói gì
- "Có người bất tỉnh, không thở."
- Địa chỉ đầy đủ.
- Số điện thoại của tôi.
- Nạn nhân bao nhiêu tuổi.
- Chuyện xảy ra thế nào.
- "Tôi đang ép tim."
- Bật loa ngoài, không cúp máy.
Phần tám rưỡi: ngộ độc và bỏng
- Ngộ độc: KHÔNG gây nôn, KHÔNG cho uống gì để trung hoà. Giữ vỏ hộp, chai, vỉ thuốc và mang đi viện. Người lơ mơ thì đặt nằm nghiêng.
- Bỏng: xả nước sạch chảy nhẹ 20 phút. KHÔNG bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ. Không chọc vỡ bọng nước. Không gỡ quần áo dính chặt.
- Hoá chất vào mắt: xả nước sạch liên tục 15–20 phút, mở mi cho nước chảy qua, không dụi.
Phần chín: dấu hiệu gọi 115 ngay
- Đau ngực kiểu đè nặng kéo dài hơn vài phút.
- Khó thở đột ngột.
- Ngất, đặc biệt khi đang gắng sức.
- Méo miệng, yếu một bên người, nói khó.
- Lơ mơ, gọi không tỉnh hẳn.
Đừng chờ xem có đỡ không. Đừng tự chở bằng xe máy.
Phần mười: chảy máu nhiều
- Ép trực tiếp lên vết thương bằng gạc hoặc vải sạch, ép chắc và giữ nguyên.
- Máu thấm qua thì đắp thêm lớp nữa lên trên, không gỡ lớp cũ ra.
- Nâng cao chi bị thương nếu không nghi gãy xương.
- Vật đâm còn cắm trong vết thương thì giữ nguyên, chèn quanh cho vững, không rút ra.
- Người nhợt nhạt, vã mồ hôi lạnh, mạch nhanh → gọi 115 ngay.
Cách làm tờ này
- Chữ to, câu ngắn, không dùng từ chuyên môn.
- In ra, ép nhựa nếu được.
- Dán cánh tủ lạnh, mặt trong cửa tủ thuốc.
- Chụp ảnh gửi vào nhóm chat gia đình.
- Đưa một bản cho người giúp việc và người trông trẻ.
- Cập nhật mỗi năm, và ngay khi thuốc hoặc số điện thoại thay đổi.
Nếu chỉ nhớ được một dòng
Gọi 115 · Ép giữa ngực · Ép mạnh, ép nhanh, đừng ngừng.
Lời cuối của chuyên mục
Toàn bộ những gì viết trong tám chuyên mục của trang này đều dẫn về một điều rất đơn giản: khi tim một người ngừng đập, người quyết định họ sống hay chết là người đang đứng cạnh. Không phải bác sĩ, không phải xe cấp cứu, không phải bệnh viện — mà là bạn, trong vài phút trước khi ai khác kịp tới.
Hãy in tờ này ra, dán lên tủ lạnh, và tìm một khoá học có mô hình để đặt tay lên đó một lần. Đó là hai việc cụ thể duy nhất mà bài viết này mong bạn làm.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần một bản in khi đã có điện thoại?
Vì lúc hoảng, người ta chạy tới chỗ quen thuộc chứ không mở điện thoại tìm bài viết. Một tờ giấy trên cánh tủ lạnh đọc được ngay, không cần mật khẩu, không cần mạng.
Nên dán ở đâu?
Cánh tủ lạnh, mặt trong cửa tủ thuốc, và cạnh chỗ để điện thoại bàn nếu còn dùng. Đây là những nơi người ta tới theo phản xạ.
Nên viết bằng gì?
Chữ to, câu ngắn, tiếng Việt đơn giản, không dùng từ chuyên môn. Người đọc nó có thể là ông bà hoặc người giúp việc đang run tay.
Bao lâu cập nhật lại?
Mỗi năm một lần, cùng dịp kiểm tra bộ sơ cứu. Cập nhật ngay khi có thay đổi về thuốc, số điện thoại hoặc bác sĩ điều trị.